Türkiye’de sosyal yardım sisteminin daha kapsamlı hale getirilmesine yönelik çalışmalar devam ediyor. Aile Gelir Tamamlama Sistemi ile ihtiyaç sahibi hanelerin gelir durumunun bütüncül şekilde değerlendirilmesi ve belirli bir gelir seviyesinin altında kalan ailelere destek sağlanması planlanıyor.
Yeni modelde amaç, farklı sosyal yardım kalemlerini tek tek değerlendirmek yerine hanenin toplam gelirini esas alan bir destek mekanizması oluşturmak.
Aile Gelir Tamamlama Sistemi Nedir?
Planlanan sistemin temelinde, haneler için belirli bir gelir seviyesinin oluşturulması bulunuyor.
Haneye giren toplam gelir belirlenen sınırın altında kalırsa aradaki farkın sosyal destek yoluyla tamamlanması öngörülüyor. Böylece destek miktarının herkes için aynı olması yerine hanenin ekonomik durumuna göre değişmesi hedefleniyor.
Örneğin bir hanenin toplam geliri belirlenen asgari seviyenin altında kalıyorsa, şartları taşıması halinde aradaki farkın devlet desteğiyle karşılanması planlanıyor.
Herkese Aynı Miktarda Ödeme Yapılmayacak
Sistemin en dikkat çeken özelliklerinden biri, vatandaşlara sabit miktarda ödeme yapılmasının planlanmaması.
Aile Gelir Tamamlama Sistemi'nde ödeme miktarı hane gelirine göre belirlenecek. Geliri daha düşük olan bir hanenin alacağı destek ile gelir seviyesi daha yüksek olan bir haneye yapılacak yardımın aynı olması beklenmiyor.
Bu nedenle kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” şeklinde ifade edilse de uygulamanın klasik anlamda herkese verilen sabit bir maaş şeklinde olması öngörülmüyor.
Kimler Yararlanabilecek?
Sistemin hedefinde öncelikle geliri belirlenen seviyenin altında kalan haneler bulunuyor.
Ancak uygulamadan yararlanacak kişilerin kesin olarak hangi şartları taşıması gerektiği henüz açıklanmış değil. Hane geliri hesaplamasında hangi gelirlerin dikkate alınacağı, kişi başına gelir kriterinin nasıl uygulanacağı ve başvuru şartlarının neler olacağı gibi ayrıntıların ilerleyen süreçte netleşmesi bekleniyor.
Bu nedenle şu aşamada belirli bir gelir rakamı üzerinden “şu kişiler kesin olarak ödeme alacak” şeklinde değerlendirme yapmak doğru olmayacak.
Ödemeler Ne Zaman Başlayacak?
Aile Gelir Tamamlama Sistemi için çalışmalar ve pilot uygulamalar devam ederken, modelin 2027 yılının başından itibaren Türkiye genelinde uygulanması planlanıyor.
Uygulamanın kapsamının genişletilmesiyle birlikte destekten yararlanabilecek hanelerin belirlenmesi ve ödeme süreçlerine ilişkin ayrıntıların da açıklanması bekleniyor.
Emeklilik Kararı Anlamına Gelmiyor
Yeni gelir desteği modelinin emeklilik sistemiyle ilgili tartışmalar açısından da gündeme gelmesi bekleniyor. Ancak Aile Gelir Tamamlama Sistemi'nin hayata geçirilmesi, kademeli emeklilik veya erken emeklilik konusunda yeni bir düzenleme yapıldığı anlamına gelmiyor.
Sistemin temel amacı, düşük gelirli hanelere belirli bir gelir güvencesi sağlamak ve sosyal yardım mekanizmasını hane bazlı gelir değerlendirmesine dayandırmak.
Ayrıntılar Önümüzdeki Dönemde Netleşecek
Yeni sistemin Türkiye genelinde uygulanmaya başlamasıyla birlikte başvuru yöntemleri, gelir kriterleri, destek miktarları ve ödeme şartlarının daha net şekilde açıklanması bekleniyor.
