Yozgat’ın Yenifakılı ilçesinde yaşayan Kırgız Türkleri, Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan kültürel miraslarının önemli bir parçası olan deri işlemeciliğini yaşatmaya çalışıyor. Göçebe yaşam tarzının bir gerekliliği olarak gelişen ve dayanıklılığı, sıcak tutması ile bilinen deri ürünler, el emeğiyle üretilmeye devam ediyor. Ancak ustalar, mesleğin son temsilcileri olduklarını ve çırak bulunamaması sebebiyle bu kadim sanatın yok olma tehlikesi altında olduğunu belirtiyor.
El Sanatı Yok Olmak Üzere
Mesleği 70 yaşındaki Boncun Işık, kayınbabasından devraldığını ifade ederek, "Kayınbabam da yaşlandı, bıraktı bu mesleği. Şu anda ben yürütüyorum. El sanatı burada yok olmak üzere. Bizden de çırak çıkmadı. Kimse bu işi yapmak istemiyor. Bu çok sabır isteyen bir iş. Elde dikiyoruz. Mestleri, üç dört gün civarında tamamlıyorum. Talep Kırgızlardan oluyor, bizim Kırgızlar alıyor. Kadın, erkek, namaz için iyi oluyor sıcak tutuyor ayağı" dedi.
Mehmetçiklerimiz ve Komutanlarımız İçin Çizme Yapıyorum
Yaklaşık 27 yıldır deri işlemeciliği yapan bir diğer usta Mehdi Ömer ise siparişlerin ülke geneline yayıldığını aktardı. Ömer, "Yaşım 70 bu mesleği 27 yıldır yapıyorum. El işi çorap, mest, kırbaç, mont, kalpak, çizme, kemer. Bunları 50’ye yakın deri türünden yapıyorum. Kardeşlerim Erciş Ulupamir'den siparişler alıyor. İstanbul, Konya, Kayseri'ye satıyoruz. Mestlerin türleri ayrı ayrı. Kösele olanlar üç buçuk dört gün zamanımı alıyor. Onları üç dört bin liraya satıyorum. Çizmeler var, onları dört, dört buçuk günde yapıyorum. Mehmetçiklerimiz ve komutanlarımız için yapıyorum. Mont ve kalpakları bir ila beş gün arasında yapıyorum" şeklinde konuştu.
Gençler Bu Mesleğe İlgisiz
Ustalar, özellikle genç neslin mesleğe ilgi göstermemesi ve çırak yetişmemesinden yakınıyor. Sabır ve yoğun el emeği gerektiren deri işlemeciliğinin, mevcut koşullar devam ettiği takdirde önümüzdeki yıllarda tamamen kaybolabileceği endişesi taşınıyor.
Kırgız kültüründe yalnızca bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda kimlik ve geleneğin somut bir yansıması olarak görülen deri işlemeciliği, Yenifakılı’daki bir avuç usta tarafından tüm zorluklara rağmen sürdürülmeye çalışılıyor. Geleneksel yöntemlerle üretilen mest, çizme, kemer, kalpak ve kırbaç gibi ürünler, hem ibadet hem de günlük yaşamda kullanılıyor.
