Dünya genelinde milyonlarca insanı etkilemeye devam eden sıtma hastalığına karşı “Fark Et, Korun, Kurtar!” çağrısında bulunan Gök, hastalığın hem küresel boyutuna hem de Türkiye’deki mevcut durumuna dikkat çekti.
Sıtma Nedir ve Nasıl Bulaşır?
Sıtma, Anofel cinsi dişi sivrisineklerin kan emmesi sırasında, "Plasmodium" adı verilen parazitleri insanlara bulaştırmasıyla ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Aniden yükselen ateş nöbetleriyle karakterize olan bu hastalık, dünya genelinde önlenebilir ve tedavi edilebilir kategorisinde yer alsa da her yıl yüz binlerce can kaybına yol açmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 2007 yılında ilan edilen 25 Nisan Dünya Sıtma Günü, bu enfeksiyona karşı farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır.
Küresel Ölçekte Rakamlar Korkutuyor
Prof. Dr. Şebnem Eren Gök, sıtmanın dünya genelindeki etkisinin hâlâ çok yüksek olduğunu vurgulayarak şu verileri paylaştı: "2024 yılı tahminlerine göre dünya genelinde 83 ülkede yaklaşık 282 milyon yeni vaka tespit edilmiş ve bu hastalık maalesef 610 bin ölüme neden olmuştur. Bu riskin en yoğun olduğu bölge ise Sahra altı Afrika’dır; dünyadaki vakaların %94’ü, ölümlerin ise %95’i bu bölgede yaşanmaktadır."
Türkiye’nin Sıtma ile Başarılı Mücadelesi
Bir dönem ülkemizde de sıkça görülen sıtma hastalığı, Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü kararlı çalışmalar neticesinde kontrol altına alınmıştır. Prof. Dr. Gök, Türkiye’deki son durumu şu sözlerle özetledi: "Ülkemizde yürütülen başarılı çalışmalar sayesinde son beş yıldır yerli sıtma vakası görülmemiştir. Ancak bu, riskin tamamen bittiği anlamına gelmiyor. Özellikle Afrika ve Güney Amerika gibi bölgelere seyahat eden vatandaşlarımızda veya bu bölgelerden gelen kişilerde sıtma görülebilmektedir. Kayıtlara göre, son beş yılda ülkemizde bildirilen yabancı kaynaklı vaka sayısı 1200’dür."
Belirtileri Hafife Almayın: 10-15 Gün Sonra Ortaya Çıkabilir
Sıtmanın ilk belirtileri genellikle sivrisinek ısırığından 10 ila 15 gün sonra kendini gösterir. Prof. Dr. Gök, özellikle riskli bölgelere seyahat edenlerin şu belirtilere karşı uyanık olması gerektiğini belirtti:
- Ateş, üşüme ve şiddetli titreme nöbetleri.
- Yoğun terleme, baş ve kas ağrıları.
- Bulantı, kusma ve aşırı halsizlik.
- İleri evrelerde görülebilen sarılık ve dalak büyümesi.
Korunma Yolları ve Ücretsiz Tedavi İmkanı
Sıtmanın tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu hatırlatan Gök, tanı sürecinde kan örneklerinin mikroskopla incelenmesi veya ileri PCR testlerinin kullanıldığını belirtti. Türkiye’de sıtma tedavisinde kullanılan ilaçların tamamı T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından temin edilerek hastalara ücretsiz olarak sunulmaktadır.
Korunma noktasında ise şu tavsiyeler öne çıkmaktadır:
- Riskli bölgelere gitmeden en az 15 gün önce koruyucu ilaç tedavisine başlanmalıdır.
- Seyahat sırasında cibinlik kullanılmalı ve akşam saatlerinde sivrisinek kovucular tercih edilmelidir.
- Vücudu örten uzun kıyafetler giyilmeli ve pencerelere sineklik takılmalıdır.
Seyahat Edeceklere Kritik Tavsiye
Özellikle Afrika, Güney Amerika ve Uzak Doğu ülkelerine gidecek olan vatandaşlar, Sağlık Bakanlığı Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü’nün 444 77 34 numaralı danışma hattından veya www.seyahatsagligi.gov.tr adresinden ücretsiz bilgi ve koruyucu ilaç desteği alabilirler. Prof. Dr. Gök, seyahat dönüşü herhangi bir şikayeti olan kişilerin, koruyucu ilaç kullanmış olsalar dahi derhal bir sağlık kuruluşuna başvurmalarının hayat kurtarıcı olduğunun altını çizdi.
