Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda dijitalleştirme projesinin güncel verilerini kamuoyuyla paylaştı. Portalın üye sayısı 30 bini aşarken, ziyaretçi sayısı 1 milyon 366 bini geçti. Eser görüntüleme sayısı 5 milyon 863 bini, görüntülenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bini, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bini aştı.
"Yüzlerce yıllık ilim ve kültür mirasımız artık dünyanın her yerinden, günün her saatinde erişilebilir. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımızın uluslararası standartlarda yürüttüğü dijitalleştirme çalışmalarıyla 485 bin yazma ve nadir matbu eseri dünyanın en büyük yazma eser portalında araştırmacıların ve meraklıların istifadesine sunuyoruz."
Bin 500 yıllık miras uzmanlık zinciriyle korunuyor
Geçmişleri bin 500 yıla kadar uzanan yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, her aşamada özel bilgi ve uzmanlık gerektiriyor. Yüzyıllar boyunca elden ele, şehirden şehre ve farklı kütüphaneler arasında taşınan eserler; afetler, ihmaller, olumsuz saklama şartları ve zamanın yıpratıcı etkileri nedeniyle hassas bir yapıya sahip bulunuyor.
Yazmalar, taşıdıkları metinlerin yanı sıra cilt, tezhip, hat ve kağıt özellikleriyle de önemli birer sanat eseri niteliği taşıyor. Müellifinden mütercimine, müstensihinden mücellidine ve müzehhibine kadar üretim sürecinde yer alan her isim ve unsur, eserin tarihi değerinin bir parçasını oluşturuyor.
Fiziksel bütünlüğe zarar vermeyen yüksek çözünürlüklü çekim
TÜYEK bünyesindeki dijitalleştirme çalışmalarında uluslararası koruma ve görüntüleme standartları esas alınıyor. İşlem öncesinde her eserin konservasyon açısından uygunluğu değerlendiriliyor ve gerekli koruyucu tedbirler alınıyor. Fiziksel bütünlüğüne zarar vermeyen yöntemlerle yüksek çözünürlüklü dijital görüntüleri oluşturulan eserlerin bibliyografik kayıtları da uluslararası kataloglama standartlarına göre hazırlanıyor.
Dijitalleştirme, yazma eserlerin kullanımını hızlandırırken özgün nüshaların araştırma amacıyla sürekli olarak raflardan indirilmesinin de önüne geçiyor. Böylece eserlerin kullanım kaynaklı yıpranması azaltılıyor, muhtevaları muhtemel afetlere karşı dijital ortamda koruma altına alınıyor.
Yapay zeka ve yeni teknolojilerle geleceğe taşınıyor
Kurum, dijitalleştirmede görüntü kalitesi, kullanılan yöntemler ve uluslararası standartlara uyum konusundaki gelişmeleri yakından takip ediyor. Bu kapsamda 27 Şubat 2025 tarihinde alanın uzman ve uygulamacılarının katılımıyla "Yazma Eserler ve Dijitalleşme" çalıştayı yapıldı. 2026 yılında ise "Klasik Kaynaklar: İslam ve Osmanlı Yazılı Mirasının Geleceği" ve "Yazma Eserlerde Dijitalleşme: Yeni Yaklaşımlar" başlıklı çalıştaylar düzenlendi.
TÜYEK, yapay zeka alanındaki gelişmeleri de değerlendirerek yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, kataloglanması, işlenebilir metne dönüştürülmesi ve araştırmalarda daha etkin kullanılması amacıyla yeni teknolojiler üzerinde çalışmalar ve denemeler yürütüyor. Bakan Ersoy, yapay zeka dahil yeni teknolojilerin sunduğu imkanlardan yararlanarak dijital kültür hazinesini geliştirmeyi sürdüreceklerini vurguladı.
485 bin yazma ve nadir matbu esere ilişkin künye bilgilerinin yer aldığı portala www.yek.gov.tr adresinden erişilebiliyor. Eserlerin indirilmesi için ücretsiz üyelik gerekiyor.
