2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, emeklilik sisteminde önemli bir değişim oluşturdu. Aynı yaş grubunda bulunan çalışanlar arasında sigorta başlangıç tarihine bağlı olarak farklı emeklilik şartlarının ortaya çıkması dikkat çekti.
23 milyon çalışan üç gruba ayrılıyor
Sosyal Güvenlik Kurumu verilerine göre Türkiye’de aktif çalışan yaklaşık 23,3 milyon kişi, emeklilik yaşı bakımından üç ana grupta değerlendiriliyor. Bu gruplar ağırlıklı olarak sigorta başlangıç tarihine göre belirleniyor.
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için EYT düzenlemesiyle yaş şartı kaldırıldı. Bu kapsamda yalnızca prim günü ve sigortalılık süresini tamamlayan kişiler emekli olabiliyor.
Bu grupta yer alan yaklaşık 2,5 milyon kişi için fiili emeklilik yaşı kadınlarda 38, erkeklerde ise 43 yaş seviyesinden başlıyor. Ancak prim günü eksik olan kişiler için emeklilik süresi uzayabiliyor.
58 ve 60 yaş grubu dikkat çekiyor
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan çalışanlar için emeklilik şartları farklılaşıyor. Bu grupta yer alan çalışanların emekli olabilmesi için 7000 prim gününü tamamlaması gerekiyor.
Şartları sağlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor. Bu grupta yaklaşık 4 ila 5 milyon kişinin bulunduğu belirtiliyor.
30 Nisan 2008 sonrasında sigortalı olanlar için emeklilik yaşı kademeli olarak artıyor. Bu kapsamda:
- 4/a (SSK) kapsamında çalışanlar için prim şartı 7200 gün
- 4/b ve 4/c kapsamındakiler için ise 9000 gün olarak uygulanıyor
Prim gününü 2035 yılına kadar tamamlayanlar kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşında emekli olabiliyor. Ancak bu tarihten sonra primini tamamlayanlar için emeklilik yaşı her iki yılda bir artıyor.
65 yaş uygulaması genişliyor
Yeni sistemde özellikle 2020 sonrası sigortalı olanlar için 65 yaş sınırı öne çıkıyor. Buna göre:
- 2024 sonrası çalışmaya başlayan erkekler (SSK) için 65 yaş
- 2028 sonrası çalışmaya başlayan kadınlar için 65 yaş
şartı uygulanacak.
Uzmanlara göre mevcut çalışanların yaklaşık 2,5 ila 3 milyonluk kısmı doğrudan 65 yaş şartına tabi olacak. Prim gününü geç tamamlayan milyonlarca kişi de bu kapsama girebilecek.
Emeklilik tarihi yeniden değişebilir
EYT sonrası ortaya çıkan yeni tabloda, sigorta başlangıç tarihi ve prim gününe bağlı olarak emeklilik tarihleri değişebiliyor. Bu nedenle çalışanların mevcut durumlarını detaylı şekilde kontrol etmesi gerektiği belirtiliyor.
