Yozgat’ın Akdağmadeni ilçesinde doğan Pavlos Karahisaridis, tarihte Papa Eftim adıyla bilinen önemli isimlerden biri oldu. Ortodoks din adamı olan Eftim, Milli Mücadele yıllarında Ankara Hükümeti’ni destekleyen tutumuyla öne çıktı.
Atatürk Ansiklopedisi’nde yer alan bilgilere göre Papa Eftim, Anadolu’daki Türk Ortodokslar adına bağımsız bir milli kilise kurulması amacıyla 1921 yılında Adliye Vekâleti’ne başvurdu. Bu girişimin ardından Kayseri’de bağımsız Anadolu Türk Ortodoks Kilisesi kurulmasına yönelik çalışmalar yürütüldü.
4 Ekim 1923’te Dikkat Çeken Bildiri
4 Ekim 1923, İstanbul’un işgalden kurtuluşundan yalnızca iki gün önceydi. Papa Eftim’in bu tarihte Ankara Hükümeti’ni ve Milli Mücadele hareketini destekleyen, Fener Rum Patrikhanesi’nin faaliyetlerini eleştiren bir bildiri yayımladığı aktarılıyor.
Bu bildiri, Milli Mücadele’nin son aşamalarında Türk Ortodoks hareketinin Ankara Hükümeti ile kurduğu ilişkinin önemli örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Akdağmadeni’nde Doğdu, Keskin’de Görev Yaptı
Papa Eftim, 1880’li yıllarda Yozgat’ın Akdağmadeni ilçesinde dünyaya geldi. Kaynaklarda doğum yılı 1883 ve 1884 olarak farklı biçimlerde yer alıyor.
1918 döneminde Keskin Metropolit Vekili olarak görev yapan Eftim, Fener Rum Patrikhanesi’nin Anadolu’daki Ortodokslar üzerindeki etkisine karşı çıktı ve Türk Ortodoksların bağımsız bir yapılanmaya sahip olması gerektiğini savundu.
72 Temsilciyle Türk Ortodoks Hareketi
Papa Eftim’in öncülüğündeki Türk Ortodoks hareketi, Milli Mücadele yıllarında örgütlenerek Kayseri’de önemli bir kongre gerçekleştirdi.
Atatürk Ansiklopedisi’ne göre 21 Eylül 1922’de Kayseri’de toplanan kongrede, Papa Eftim “Anadolu Cemaat ve Kiliseleri Genel Vekili ve Murahhası” seçildi. Kongrede Kayseri merkez olmak üzere Türk Ortodoks Patrikhanesi oluşturulması kararlaştırıldı.
Kayseri kaynaklarında da 72 temsilcinin katıldığı toplantılarda Fener Patrikhanesi’nden bağımsız bir Türk Ortodoks yapılanması oluşturulması yönünde kararlar alındığı belirtiliyor.
TBMM’nin Açılışında da Yer Aldı
Papa Eftim’in Milli Mücadele dönemindeki faaliyetleri bununla sınırlı kalmadı. Kayseri Tarihi Araştırmaları’nda yer alan bilgilere göre Eftim, 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılış sürecinde Ankara’da yer aldı ve Anadolu Hristiyanlarının Milli Mücadele'ye desteğini dile getirdi.
Türk Ortodoks hareketinin mensupları da kendilerini Milli Mücadele sırasında Ankara Hükümeti'ne bağlı “Umum Anadolu Türk Ortodoksları” olarak ifade etti.
Yozgat’ın Tarihindeki Farklı Bir İsim
Papa Eftim’in hayatı, Yozgat’ın Milli Mücadele tarihindeki farklı ve dikkat çekici başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Akdağmadeni’nde doğan bir Ortodoks din adamının, dönemin siyasi ve dini gelişmeleri içerisinde Ankara Hükümeti’ni destekleyen Türk Ortodoks hareketinin öncülerinden biri haline gelmesi, hem Yozgat hem de Türkiye’nin yakın tarihi açısından dikkat çekici bir miras oluşturuyor.
