TÜİK'in yayımladığı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçları, Türkiye genelinde yapılan her 100 liralık harcamanın 67 lirasının konut, ulaştırma ve gıda gibi üç temel kaleme gittiğini ortaya koydu. Araştırma, gelir durumuna ve hane büyüklüğüne göre harcama alışkanlıklarındaki çarpıcı farkları gözler önüne serdi.
Konut ve Kira Harcamaları Zirvede Yer Aldı
TÜİK verilerine göre hanehalklarının toplam tüketim harcamalarında en büyük payı barınma giderleri aldı. Türkiye genelinde yapılan harcamaların yüzde 29,3'ü konut ve kiraya gitti. Bu kalemi yüzde 20,5 ile ulaştırma ve yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler takip etti.
Böylece konut, ulaştırma ve gıda harcamaları toplam tüketim bütçesinin yüzde 67,1'ini oluşturdu. Diğer yandan eğitim harcamalarının payı yüzde 1,8, sağlık harcamalarının payı ise yüzde 2,2'de kalırken, en düşük pay yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetlere ayrıldı.
Gelir Grubuna ve Hanedeki Kişi Sayısına Göre Değişen Tablo
Araştırma, harcama kalıplarının gelir düzeyine ve hane halkı büyüklüğüne göre nasıl farklılaştığını da net bir şekilde ortaya koydu:
- Dar gelirli haneler: En düşük gelirli yüzde 20'lik grupta konut ve kiranın payı yüzde 38,7'ye çıkarken, gıdaya ayrılan pay yüzde 29,2 oldu. Bu grupta ulaştırmanın payı ise yüzde 8,6'da kaldı.
- Yüksek gelirli haneler: En yüksek gelirli yüzde 20'lik kesimde konut kiranın payı yüzde 25,7'ye gerilerken, ulaştırma harcamaları yüzde 25'e kadar yükseldi.
- Tek yaşayanlar: Tek başına yaşayan hanelerde konut ve kira giderlerinin payı yüzde 41 gibi yüksek bir orana ulaştı. Bu grupta gıda yüzde 14,3, ulaştırma ise yüzde 14,4 pay aldı.
- Kalabalık haneler: Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı evlerde konut harcamalarının payı yüzde 24,4'e düşerken, gıda harcamalarının payı yüzde 23,7'ye yükseldi.
Temel Gelir Kaynağına Göre Harcama Farkları
Çalışmada hanelerin geçim kaynaklarına göre de belirgin harcama farkları görüldü. Temel geliri maaş, ücret veya yevmiye olan hanelerde en büyük harcama kalemi yüzde 26,4 ile konut ve kira oldu. Temel geliri girişimcilik olan hanelerde ise ulaştırma harcamaları yüzde 25,9'luk oranla ilk sıraya yerleşti; bu grupta konut ve kiranın payı yüzde 25,5 olarak hesaplandı.
