Yozgat, İç Anadolu Bölgesi'nin en önemli tarım merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Özellikle hububat üretiminde ülke genelinde üst sıralarda yer alan kentte, hasat sezonunun tamamlanmasıyla birlikte tarlalarda kalan samanların toplanması için yoğun bir mesai başlıyor. Yerköy ilçesinde de biçerdöverlerin ardından devreye giren balya makineleri, samanları sıkıştırarak taşınabilir hale getiriyor.
Bu süreçte, Kahramanmaraş'ın Çağlayancerit ilçesinden gelen mevsimlik işçiler büyük rol oynuyor. Yaz aylarında bölgeye gelen işçiler, günlük 6 ila 7 bin lira arasında değişen kazanç elde ediyor. Günde bin balyaya kadar taşıma yapabilen işçiler, bu geliri kısa sürede yüksek bir meblağa dönüştürebiliyor.
Mevsimlik işçiler için yaz fırsatı
Mevsimlik tarım işçileri, genellikle çadırlarda veya kiraladıkları evlerde konaklayarak sezon boyunca çalışıyor. Sabah erken saatlerde başlayan mesai, hava kararana kadar devam ediyor. Balya taşıma işi, fiziksel güç gerektirse de sağladığı yüksek yevmiye nedeniyle özellikle gençler ve öğrenciler arasında tercih ediliyor.
Veli Onaran, Kahramanmaraş'tan Yozgat'a sezonluk olarak geldiklerini belirterek, işin detaylarını şöyle aktardı:
"Tarlalardan çiftliklere taşıma yapıyoruz. Günde bin tane taşıyoruz. Her araba bin balya taşıyor. Bu iş haziran ayında başlar, ağustos ayının ortasında sona erer."
Onaran, balya taşıma işinin ekip çalışması gerektirdiğini, her bir kamyonun bir günde ancak belirli bir sefer yapabildiğini sözlerine ekledi. Bölgede saman balyalarının tanesi ortalama 20-25 kilogram ağırlığında oluyor. Bir kamyon, sefer başına yaklaşık 20-25 ton saman taşıyabiliyor.
Öğrencilerden yoğun ilgi
Yaz tatilini değerlendiren öğrenciler de balya işini tercih ediyor. Adana'dan gelen Sefa Kuzu, üniversite mezunu olduğunu ve atanmayı beklerken bu işi yaptığını söyledi. Kuzu, günlük kazancın eğitim masraflarını karşılamada büyük yardımı olduğunu vurguladı:
"Okul okurken yaz tatillerinde harçlığımızı böyle çıkarıyoruz. Ben Adana Çukurova'daydım ama mezun oldum. Atanmayı bekliyorum. Burada günlük 6-7 bin liraya geliyor yevmiyelerimiz. Arkadaşlar da genelde okuyan arkadaşlar. Yaz tatilini böyle değerlendiriyoruz. Kısa sürede güzel kazanç."
Günlük 6-7 bin lira, bir aylık çalışmada yaklaşık 180-210 bin lira gibi bir gelire denk geliyor. Bu da öğrencilerin okul masraflarını çıkarmasının yanı sıra birikim yapmasına da olanak tanıyor.
Yozgat ve çevresinde hayvancılık faaliyetlerinin yoğun olması, saman balyalarına olan talebi artırıyor. Toplanan balyalar, başta Yerköy olmak üzere çevre ilçelerdeki çiftliklere ve hayvan pazarlarına gönderiliyor. Saman, özellikle kış aylarında büyükbaş hayvanların beslenmesinde önemli bir yem kaynağı olarak kullanılıyor.
Balya mesaisi, bölge ekonomisine de canlılık katıyor. İşçi ücretleri, nakliye giderleri ve ekipman masraflarıyla birlikte sezon boyunca milyonlarca liralık bir ekonomik hareketlilik yaşanıyor. Yerel esnaf ve konaklama tesisleri de bu dönemde işlerinin arttığını belirtiyor.
Yerköy'deki balya çalışmaları, ağustos ayının ortasına kadar devam edecek. Sezon sona erdiğinde işçiler memleketlerine dönecek, tarlalar ise bir sonraki ekim sezonu için hazırlanacak. Yozgat'ta hasat sonrası ortaya çıkan bu manzara, tarım ve hayvancılığın iç içe geçtiği bir döngüyü gözler önüne seriyor.
