SGK için önemli karar geldi ve çok sayıda kişiyi ilgilendirmesi bekleniyor. Anayasa Mahkemesi (AYM), bu durumdaki hak sahiplerine bağlanan dul ve yetim aylıklarının iptal edilmesini yasal buldu. Oy birliğiyle alınan bu karar sonrası Kurumun denetim işlemleri güçlü bir yasal zemine oturdu.
Kağıt Üzerinde Ayrılanları Bekleyen Hukuki Süreç
Yargılamaya konu olan süreç, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi tarafından yapılan başvuruyla başladı. Yerel mahkeme, baktığı bir dava dosyasında uygulanan yaptırımın anayasaya aykırı olduğu kanaatine vardı. İtirazın temelini, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56. maddesinin ikinci fıkrası oluşturdu.
İptal başvurusunu yapan mahkeme, iddialarını çeşitli gerekçelere dayandırdı. SGK görevlilerinin eksik soruşturma yürütmesi halinde, mahkemelerin idare adına araştırma yapmak zorunda bırakıldığı belirtildi. Yargı bağımsızlığının bu durumdan olumsuz etkilendiği kaydedildi. Ayrıca yürütülen incelemelerin, kişilerin özel hayatının gizliliğine yönelik orantısız bir müdahale barındırdığı ileri sürüldü.
Mülkiyet Hakkı ve Kanunilik İlkesi Karşı Karşıya
Tüm bu iddiaları inceleyen AYM, iptal istemini kesin olarak reddetti. Karar gerekçesinde, yasada yer alan kesinti şartlarının hiçbir yoruma veya tereddüde mahal bırakmayacak ölçüde açık olduğu vurgulandı. Haksız alınan meblağların SGK tarafından hangi usul ve esaslar çerçevesinde geri isteneceği hususunun yasada belirli olduğu aktarıldı.
Kamu Kaynaklarının Korunması ve Mali Sürdürülebilirlik
• Yüksek yargı kurumu, sosyal devlet ilkesi çerçevesinde bağlanan aylıkların amacını vurguladı.
• Aylıklar, eşinin maddi desteğinden yoksun kalan bireyleri korumak için veriliyor.
• Hukuken boşanmış ancak eski eşiyle birlikte yaşamaya devam eden kişiler, bu destekten mahrum kalmıyor.
• Kararın amacı, sosyal güvenlik ağının korunması.
• Hakkın kötüye kullanılması olarak görülen bu eylemlerin engellenmesi gerektiği belirtildi.
Kanun koyucunun takdir yetkisini kullanarak mülkiyet hakkına yaptığı bu sınırlamanın, yasanın meşru amacına ulaşması için gerekli olduğu karara bağlandı.
