Türkiye'nin deprem gerçeği, Yozgat'ın jeolojik yapısını da yakından ilgilendiriyor. AFAD'ın güncel deprem haritası ve Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün (MTA) diri fay haritaları incelendiğinde, Yozgat'ın 'tamamen güvenli' olduğu algısının yanlış olduğu ortaya çıkıyor. Şehrin özellikle Tokat ve Amasya sınırına yakın olan bölgeleri, büyük bir sismik hareketliliğin tehdidi altında.
KUZEYİN KABUSU: AYDINCIK VE ÇEKEREK
Yozgat'ın deprem risk haritasında 'kırmızı' alarm veren bölgelerin başında kuzey ilçeleri geliyor. Türkiye'nin en yıkıcı depremlerini üreten Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın (KAF) güney kollarından biri olan Ezinepazarı Fayı, Yozgat'ın kuzeyini tehdit ediyor.
Bu nedenle Aydıncık ve Çekerek ilçeleri, Yozgat'ın deprem riski en yüksek olan noktaları olarak öne çıkıyor. Bu ilçeler, olası bir Tokat veya Amasya merkezli depremden en şiddetli şekilde etkilenecek konumda bulunuyor.
DOĞUDA RİSK DEVAM EDİYOR: KADIŞEHRİ VE AKDAĞMADENİ
Risk sadece kuzeyle sınırlı değil. Doğuya doğru uzanan hat üzerinde bulunan Kadışehri ve Akdağmadeni ilçeleri de tehlike çemberinin içinde yer alıyor. Tarihsel kayıtlara bakıldığında, 1939 Erzincan depreminde en büyük hasarın ve can kaybının yine bu ilçelerde (özellikle Akdağmadeni köylerinde) yaşanmış olması, bu riskin somut bir kanıtı.
Uzmanlar, bu 4 ilçedeki yapı stokunun, diğer ilçelere göre çok daha titizlikle denetlenmesi ve kentsel dönüşüm çalışmalarına ağırlık verilmesi gerektiğini vurguluyor.
MERKEZ VE GÜNEY DAHA MI GÜVENLİ?
Yozgat il merkezi, Sorgun, Saraykent, Sarıkaya, Boğazlıyan ve Yenifakılı gibi orta ve güney kesimler ise deprem haritasında nispeten daha güvenli olan 3. derece deprem kuşağında yer alıyor. Ancak yer bilimciler, 'fay geçmiyor' rehavetine kapılmamak gerektiği konusunda uyarıyor.
Özellikle Yerköy ve Şefaatli civarından geçen 'Sekili Fayı' gibi daha küçük ölçekli ancak aktif fayların varlığı ve bazı bölgelerdeki zemin yapısının (alüvyon zemin) yumuşaklığı, binalar sağlamsa riski düşürüyor, çürükse yıkımı artırıyor.
ÖZETLE: RİSK NEREDE YÜKSEK?
Yozgat'ta deprem riskinin en yoğun olduğu 'Kırmızı Hat'taki ilçeler şunlar:
- Aydıncık
- Çekerek
- Kadışehri
- Akdağmadeni (Kuzey kesimleri)
Vatandaşların ve yerel yönetimlerin, özellikle bu ilçelerdeki eski ve dayanıksız yapılar konusunda acil eylem planlarını devreye sokması hayati önem taşıyor.
