Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün, Millî Mücadele yıllarında başkentin Anadolu'ya taşınması tartışmaları sürerken Yozgat'ı da aday şehirler arasında saydığı ortaya çıktı. Atatürk'ün 1920 yılında Amerikalı gazeteci Clarence K. Streit'e verdiği röportajda geçen ifadeler, Yozgat'ın başkentlik yolunda kısa süreliğine de olsa gündeme geldiğini gösteriyor.
Atatürk üç şehri işaret etti: Kayseri, Sivas ve Yozgat
Millî Mücadele'nin en kritik günlerinde, 1920 yılında gerçekleşen röportajda Clarence K. Streit'in "Türkiye'nin başşehrinin ileride Anadolu'da kurulacağı doğru mudur?" sorusuna Atatürk'ün verdiği yanıt, tarihi kayıtlarda şöyle yer alıyor:
İstanbul elbette geleneksel başşehrimiz ve bu şekilde de devam etmeli. Fakat bu savaşta edindiğimiz bir deneyim bize ders oldu. Saltanat ve halifelik İstanbul'da kalacaktır ama gerçek hükümet, millet meclisi ve kabine, burada Anadolu'da İstanbul'dan daha iyi korunacağı için memleketin merkezinde olacaktır. Meclis elbette zaman zaman İstanbul'a gidebilir ama hükümetin daimi makamı orada olmamalıdır. Mesele için varılmadı ama tartışılıyor. Kayseri, Sivas ve Yozgat'ı olası yerler olarak düşünüyoruz. Bu merkezi bölgeyi araştırıp en iyi başşehir bölgesini bulması için bir komisyon göndereceğiz. Bol bol ağacı ve bir akarsuyu olmalı, kısacası doğal güzelliği...
Komisyon araştırdı, karar Ankara oldu
Atatürk'ün röportajda belirttiği üzere, başkent için en uygun bölgenin belirlenmesi amacıyla bir komisyon görevlendirildi. Yapılan araştırmalar ve stratejik değerlendirmeler sonucunda Ankara, coğrafi konumu, demiryolu bağlantısı ve savunma avantajlarıyla öne çıktı. 13 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen kanunla Ankara, Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti ilan edildi.
Yozgat için tarihi bir detay
Atatürk'ün Yozgat'ı başkent adayları arasında anması, şehrin Millî Mücadele dönemindeki stratejik önemine de işaret ediyor. İç Anadolu'nun merkezi konumundaki Yozgat, o dönemde ulaşım ağları ve savunma hatları açısından kritik bir noktada bulunuyordu.
Öte yandan Atatürk'ün Yozgat'a ilgisi başkent tartışmalarıyla sınırlı kalmadı. Atatürk, 15 Ekim 1924 ve 3 Şubat 1934 tarihlerinde olmak üzere Yozgat'ı iki kez ziyaret etti. Özellikle 1934'teki ziyaretinde Yozgat halkının kendisini coşkuyla karşılamasından duyduğu memnuniyeti, "Yozgat'ın yüksek ve asil halkına teşekkür ederim" sözleriyle dile getirdi.
Bu tarihi röportaj, Yozgat'ın Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında başkentlik yolunda kısa süreliğine de olsa adının geçtiğini belgeleyen önemli bir kayıt olarak dikkat çekiyor.
