2024 yılı verilerine göre ilçe nüfusu 4.385 olarak tespit edildi. Bu rakamla Çandır Yozgat'ın en düşük nüfuslu ilçesi konumunda bulunuyor. İlçe merkezi Yozgat il merkezine 122 kilometre mesafede yer alıyor. Nüfusun 2.157'si erkek, 2.228'i kadından oluşuyor.
Nüfus Yapısında Ciddi Değişim
1970 ve 1980'li yıllarda Yozgat Çandır ilçesine yerel halk arasında "Küçük Almanya" deniliyordu. O dönem ilçe zenginlik ve nüfus bakımından şimdiki durumundan çok farklıydı. Tarihi kayıtlara göre nüfus mevcut seviyenin 5 katından fazlaydı.
2000 yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre ilçe nüfusu 19.037 kişi olarak kayıtlara geçmişti. Bu nüfusun 13.449'u ilçe merkezinde, 5.588'i köylerde yaşıyordu. Kilometrekareye düşen nüfus yoğunluğu o dönem 100 kişiydi.
Son 24 yılda ilçe nüfusunda ciddi bir azalma yaşandı. Genç nüfus iş imkanlarının yetersizliği nedeniyle büyük şehirlere göç etti. Avrupa'ya işçi göçü de nüfus azalmasında etkili oldu.
Coğrafi Konum ve İklim
İlçe yer altı ve yer üstü suları bakımından zengin konumda. Çayıralan'dan gelen Mera ve Kozan çayları ilçenin önemli akarsuları olarak dikkat çekiyor.
Yozgat Çandır ilçesinde İç Anadolu'nun tipik karasal iklimi hüküm sürüyor. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçiyor. Yozgat il genelinde sisli gün sayısının en çok olduğu ilçe Çandır. Yağışların miktarı ilkbahar ve sonbaharda artış gösteriyor.
Doğal bitki örtüsü bozkırlardan oluşuyor. Akarsu kenarlarında yoğun olarak kavakçılık yapılıyor. İlçe topraklarında Güllü Dağ, Samantepe, Beştepeler, Ağbayır ve Kel Dağ engebeli yapıyı oluşturuyor.
Ekonomik Yapı
İlçe ekonomisi genellikle tarım ve hayvancılığa dayanıyor. Yurtdışı işçiliği de geçim kaynakları arasında önemli yer tutuyor.
Tarım ürünlerinden buğday, arpa, yulaf, çavdar, ayçiçeği, patates ve sebze üretimi yapılıyor. Bunların yanında fiğ, yonca ve korunga gibi yem bitkilerinin üretimine de önem veriliyor.
Vadilerdeki düzlüklerde ceviz, badem, ayva, elma, kayısı ve vişne gibi meyveler bol miktarda yetişiyor. Geniş meralarında koyun ve sığır sürüleri besleniyor. Son yıllarda besi hayvancılığı da yaygınlaşmaya başladı.
İlçeye bağlı Büyükkışla beldesi bulunuyor. İlçe merkezi 1968 tarihli Yozgat İl Yıllığı kayıtlarına göre bucak statüsünde hizmet veriyordu. O dönem 9 köy ve 12.722 nüfustan oluşuyordu.
Şahruh Bey Mescidi ve Günümüze Ulaşan Minare
Çandır ilçe merkezinde, Boğazlıyan–Çandır yolu üzerinde bulunan ve günümüzde “Merkez Camisi” olarak bilinen Şahruh Bey Mescidi, Şahruh Bey tarafından yaptırıldı. İnşa edildiği dönemde iki minareye sahip olan yapının orijinal halinden günümüze yalnızca batı yönündeki minare ulaşabildi. Yuvarlak gövdeli ve kare kaideli olan bu minare, kısa gövdesi ve tuğladan yapılmış şerefe altlığı ile Dulkadiroğulları Beyliği mimari üslubunun tipik özelliklerini taşıyor.
Çandır Kümbedi: Şah Sultan Hatun Türbesi
İlçenin en dikkat çeken tarihi eserlerinden biri ise Çandır Kümbedi olarak da bilinen Şah Sultan Hatun Türbesi. Dulkadirli Şehsuvar Bey’in kızı ve Dulkadiroğulları hükümdarı Alaüddevle Bey’in oğlu Şahruh Bey’in eşi olan Şah Sultan Hatun adına yaptırılan türbenin, 1500’lü yılların başlarında inşa edildiği tahmin ediliyor. Eyvanlı türbeler grubunda önemli bir konuma sahip olan yapı, altında bulunan kriptası (mezar odası) ile mimari açıdan öne çıkıyor.
Düzgün kesme taştan inşa edilen ve piramidal bir külah ile örtülen türbe, döneminin estetik taş işçiliğini yansıtıyor. Türbe içerisinde Şah Sultan Hatun’a ait sembolik bir lahit bulunuyor. Mezarlık alanı içinde yer alan ve çevresi bir duvarla ayrılan tarihi türbenin, günümüze kadar özgün yapısını koruyarak, herhangi bir zarar görmeden ulaştığı belirtiliyor. Her iki yapı da bölge tarihi ve Türk mimarisi açısından kayıt altına alınması gereken önemli kültür varlıkları arasında gösteriliyor.
Sosyal Yapı
İlçe nüfusunun büyük bölümü kırsal kesimde yaşıyor. Nüfustaki azalma son yıllarda da devam ediyor. 2024 verilerine göre ilçe Yozgat'ın 14 ilçesi arasında en düşük nüfuslu ilçe konumunda.
Genç nüfusun göçü ilçede yaşlı nüfus oranını artırıyor. Temel eğitim ve sağlık hizmetleri sunuluyor. Altyapı çalışmaları sürdürülüyor.
İlçe Boğazlıyan Orman İşletme Müdürlüğü görev alanı içinde yer alıyor. Bu kapsam Boğazlıyan, Çandır, Çayıralan, Sarıkaya ve Yenifakılı ilçelerini kapsıyor.
