Uzmanlar, mevcut sistemdeki sert geçişin sosyal adalet tartışmalarını artırdığına dikkat çekiyor. Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar yaş şartı olmadan emeklilik hakkı elde etti. Ancak 9 Eylül 1999 tarihinde ve sonrasında sigortalı olanlar için yaş şartı devreye girdi.
Bu kapsamda, 8 Eylül 1999’da sigortalı olan bir kişi yaş şartı aranmaksızın emekli olabilirken, 9 Eylül 1999’da sigorta girişi bulunan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşını beklemek zorunda kalıyor. Aradaki 24 saatlik farkın emeklilik süresini 15 ila 17 yıl ileriye atması, “adalet” tartışmalarını beraberinde getirdi.
2008 Sonrası Yeni Kırılma
Uzmanlara göre emeklilik sistemindeki ikinci önemli değişim 1 Mayıs 2008’de gerçekleşti. Bu tarihten sonra yaş şartı kademeli olarak artırıldı ve 65 yaşa kadar yükseltildi. Böylece yalnızca 1999 sonrası değil, 2008 sonrası sigortalılar için de yeni bir tartışma zemini oluştu.
Kademeli Emeklilik Modeli Nasıl Olacak?
Gündemdeki kademeli emeklilik modeli, 8 Eylül 1999 ile 1 Mayıs 2008 arasında sigortalı olanlar için yaş şartının daha esnek bir geçişle belirlenmesini öngörüyor. Amaç, ani yaş sıçramasını yumuşatmak ve mağduriyet iddialarını azaltmak.
Uzmanlara göre olası bir düzenlemede şu kriterler öne çıkıyor:
- EYT kapsamındaki haklara dokunulmaması
- Sert yaş geçişinin kademeli biçimde yumuşatılması
- Erken yaşta emekliliği teşvik etmeyecek bir denge kurulması
- Bütçe ve maliyet hesaplarının şeffaf yapılması
- 2008 sonrası sigortalılar için yeni bir adaletsizlik doğmaması
- Geçiş sürecinin açık ve net kurallarla belirlenmesi
Seçim Süreciyle Birlikte Gündem Isınabilir
Uzman değerlendirmelerine göre yaklaşık 3 milyon 800 bin ila 4 milyon sigortalıyı ilgilendiren kademeli emeklilik konusu, seçim sürecine doğru daha fazla gündeme gelebilir. Emeklilik sisteminde yeni bir geçiş formülünün hayata geçirilip geçirilmeyeceği, milyonlarca vatandaş tarafından yakından takip ediliyor.
