Yozgat'ta yetişenler haside dediğinde annelerini, babalarını hatırlıyor. Bir ekşi sözlük kullanıcısı annesinin o yokluk yıllarında çocuklarını bu tatlıyla nasıl eğlendirdiğini, sadece unla nasıl yaptıklarını anlatmış. "Haside Anadolu'dur, garibanlıktır" diyen kullanıcı, tatlının aslında bir hayat hikayesi olduğuna değinmiş.
Yeni Doğum Yapan Annelerin Tatlısı
Haside tatlısının Yozgat'ta özel bir yeri var. Loğusa kadınlara, yani yeni doğum yapmış annelere güç versin, kuvvet bulsunlar diye özel olarak yapılıyor. Pekmezin besleyici özelliği, tereyağının verdiği enerji bir araya gelince ortaya hem şifalı hem doyurucu bir tatlı çıkıyor.
Yozgat'ta annemizden ananemizden öğrendiğimiz bir tatlı bu. Küçük bir porsiyon yenildiğinde bile karnı uzun süre tok tutan bir lezzet. Kimi yörelerde tereyağsız da yapılıyor, o zaman muhallebi kıvamında oluyor ve özellikle loğusa kadınlar için öyle hazırlanıyor.
Her Bölge Kendine Göre İsim Veriyor
Haside aslında birçok yerde bilinen bir tatlı ama herkes farklı diyor. Giresunlular "pekmez yağlaşı" der, Kayserililer "aside", Mardinliler "harire", İç Anadolulular da "pelte." Bazı yerlerde "heyre", "köfterlik" bile deniliyor. Ama hepsinin malzemesi aynı: pekmez, un, su.
Yozgat'ta haside yapılırken özellikle üzüm pekmezi tercih ediliyor. Bazen dut pekmezi de kullanılıyor. Önemli olan pekmezin kalitesi. Tatlının tadı tamamen pekmezden geliyor çünkü. Üzüm pekmezi, dut pekmezi, elma pekmezi, keçiboynuzu pekmezi hangisi varsa onunla yapılabilir.
Yapılışı Kolay Ama Püf Noktaları Var
Tereyağını tencerede eritip unun rengi hafifçe sararana kadar kavuruyorsun. Bu kısmı atlamaman lazım, unu kavurmadan haside olmaz. Sonra pekmezi suyla karıştırıyorsun, topak kalmaması için iyice çırpman gerek. Kavurduğun una yavaş yavaş dökersen pürüzsüz oluyor.
Göz göz kaynayana kadar sürekli karıştırarak koyu muhallebi kıvamı elde ediyorsun. Burada sabırlı olmak önemli. Acele edersen ya cıvık kalır ya topaklanır. Kaselere alıp üstüne ceviz, badem serpebilirsin. Ama asıl güzeli sıcakken yenmesi çünkü soğuyunca biraz sertleşiyor ve tadı da bir o kadar azalıyor.
Soğuk Kış Sofralarının Vazgeçilmezi
Haside unutulmaya yüz tutmuş tatlılardan biri aslında. Şimdi kim uğraşıyor böyle şeylerle? Ama Yozgat'ta hala yapanlar var. Özellikle kalabalık akşam sohbetlerinde ortaya konuyor. Tuzlu-tatlı karışımı ilginç bir tadı var. Tereyağı üste eritilip gezdirilince bambaşka bir lezzet ortaya çıkıyor.
Ceviz sucuğunun tatlı versiyonu gibi diyenler de var. Yozgat'ın sert kış günlerinde tam da böyle bir lezzet lazım zaten. Haside Yozgat'ın neyi meşhur diye soranlara verilecek en sade ve tatlı cevaplardan biridir.
